Familiebedrijven in tijden van crisis: koers vooruit en grijp kansen

Familiebedrijven in tijden van crisis BDO Rabobank Joost Vat Mirelle Pennings

In juni verscheen het zesde familiebedrijvenonderzoek van Erasmus Centre for Family Business (ECFB), BDO Accountants & Adviseurs en Rabobank. Ditmaal stond de familiestrategie binnen familiebedrijven in tijden van crisis centraal. Voor het onderzoek is data va1n ruim 1.200 bedrijven rondom de financiële crisis van 2007 tot 2011 gebruikt. Deze inzichten zijn zeer waardevol voor familiebedrijven, in de nasleep van de coronacrisis. Joost Vat, partner bij BDO Accountants & Adviseurs en Mirelle Pennings, Directeur Commercial Banking bij Rabobank, werpen een persoonlijke blik op het onderzoek.

Het centrale onderzoeksthema is volgens Vat en Pennings meer dan ooit actueel. De familiestrategie is namelijk essentieel voor familiebedrijven in tijden van crisis.

De familiestrategie bestaat uit de eigendomsstrategie en de eigenaarsstrategie en heeft een grote impact op familierelaties en de toekomst van en ontwikkeling binnen het familiebedrijf. Pennings: “Een crisis heeft heel veel impact op bedrijven. Het is met name voor familiebedrijven belangrijk om te reflecteren op hoe ze een crisis hebben doorstaan en hoe ze het in de toekomst zullen aanpakken.”

Volgens Vat komt daarbij dat elk familiebedrijf, of het nu hard geraakt wordt of niet, te maken krijgt met heroriëntatie richting de toekomst. ”Elk bedrijf wordt op een of andere manier getroffen door een crisis. Sommige organisaties doen het bijvoorbeeld zelf heel goed, maar hebben wel weer een leverancier die in zwaar weer verkeert. In welk scenario dan ook; ieder bedrijf zal zich na de crisis opnieuw op haar toekomst moeten oriënteren. De bedrijfsstrategie en de familiestrategie gaan dan hand in hand. Het onderzoek toont aan dat reflectie op de familiestrategie familiebedrijven sterker maakt na een crisis”, aldus Vat.

De conclusies

In het onderzoek komen vijf belangrijke conclusies naar voren.

Korte crises bestaan niet

Pennings: “De coronacrisis is een andere crisis dan de eerdere, meestal financiële of economische, crises die we door de eeuwen heen gezien hebben. Desalniettemin zal ook deze crisis een verregaande impact hebben, zeker in bepaalde sectoren. Daarom is het voor familiebedrijven belangrijk om hier goed op te reflecteren.”

Crisis is crisis, óók voor familiebedrijven

Pennings: “Er wordt vaak gedacht dat een crisis familiebedrijven minder hard raakt. Dat is een misvatting. Álle bedrijven worden geraakt. Familiebedrijven herstellen wel sneller.”

Familiebedrijven zijn loyaal

Vat: “Familiebedrijven blijven doorgaans trouw aan hun werknemers. Dat zijn immers hun kroonjuwelen. Niet-familiebedrijven gaan vaker harder saneren en kijken vooral naar de korte termijn.”

Werk actief aan een familiestrategie

Pennings: “Bedrijven die actief met hun eigendoms- en familiestrategie aan de slag gaan, renderen beter en worden sneller winstgevend. Dat is ook wat wij adviseren: wees actief.”

Slagkracht neemt toe

Vat: “Koop of verkoop je – een deel van – je aandelenbelang, dan neemt de slagkracht van je familiebedrijf op langere termijn toe.” De juiste middelen – hetzij kapitaal, hetzij zeggenschap – stromen op deze manier weer de organisatie in. “Dit is een herkenbare conclusie voor ons. Het is mooi dat het onderzoek dit in harde cijfers aantoont.”

Opvallend versus minder opvallend

Overal het algemeen zijn Pennings en Vat het erover eens dat keuzes maken essentieel is in en na tijden van crisis. Pennings: “Het loont om in beweging te komen en knopen door te hakken. Als ondernemer moet je in de spiegel durven kijken en jezelf de vraag stellen: ben ik bereid om offers te brengen?”

Er zijn ook resultaten die aan eerdere – maatschappelijke – verwachtingen tegemoetkomen. Vat: “De conclusie dat een crisis ook een crisis is voor familiebedrijven, is niet per se nieuw. De stelling dat familiebedrijven minder hard geraakt worden, heeft vooral een populistische insteek. Ja, ze zijn vaak conservatiever gefinancierd, maar dat betekent niet dat ze minder hard geraakt worden dan niet-familiebedrijven. Ze veren wel sneller terug.”

Familiebedrijven in tijden van crisis

Ondernemers kunnen wijze lessen trekken uit een crisis, maar ze zitten er vanzelfsprekend niet op te wachten. Pennings: “De coronacrisis heeft veel opgebouwd kapitaal kapotgemaakt. De schade die is aangericht kun je als ondernemer natuurlijk missen als kiespijn. Maar een crisis maakt mensen wel weer heel creatief. Mooie en innovatieve ideeën komen hierdoor tot bloei.”

Aangezien het familiebedrijvenonderzoek zich baseert op de financiële crisis van 2008, is er een duidelijk verschil met de coronacrisis aan te wijzen. Pennings: “De bankencrisis had duidelijk een financiële aanleiding, terwijl het nu gaat om een gezondheidscrisis. Het grootste verschil is dat veel bedrijven in de getroffen sectoren nu steun hebben gekregen van de overheid. Er is veel geïnvesteerd in het bedrijfsleven, om op deze manier de effecten te dempen.”

Ondanks het feit dat het verschillende crises betreft, is er wel degelijk een rode draad te ontdekken. Vat: “We weten nog niet wat de échte grote gevolgen zullen zijn van de coronacrisis. We kunnen wel bepaalde lessen uit de financiële crisis van 2008 doortrekken naar de huidige crisis. Zo zien we dat familiebedrijven die na ‘2008’ aan de slag zijn gegaan met hun familiestrategie, er sterker uit zijn gekomen. We willen met dit onderzoek vooral bedrijfseigenaren stimuleren om kansen te pakken, in actie te komen en gesprekken met elkaar te voeren over de toekomst van je bedrijf.”

Blijf op de hoogte met onze maandelijkse nieuwsbrief