Het schuldgevoel voorbij

Als ondernemersdochter groeide ik op in de bedrijvigheid van ons familiebedrijf. De zaak was een bron van inkomsten, maar ook een levenswerk van mijn ouders. Een manier van leven en werken die generatie op generatie, bij ons in de familie al zes keer, werd doorgegeven. Elke dag zag ik hoe mijn ouders met hart en ziel, samen met de medewerkers, hun bedrijf runden. Mijn vader en moeder waren altijd in de buurt – en ook altijd aan het werk.

Waar man en vrouw samen ondernemen, verandert er iets fundamenteels, vooral voor  de vrouw, wanneer er kinderen komen. Zij is zwanger, zij baart, zij voedt de kinderen. Het klinkt misschien ouderwets voor nieuwe generaties, maar toch is dit wat de praktijk vaak laat zien.

Deze vrouwen houden zowel het gezin als het bedrijf in balans. Ze moeten zoveel ballen hoog houden, van zichzelf én van de omgeving. Deze vrouwen hebben te maken met hun eigen verwachtingen ten aanzien van het gezin en daarbovenop ligt de – vaak hardnekkige – verwachting van de omgeving. Of we het nu willen of niet: de vrouw wordt er vaak op aangekeken als zij deze rollen niet oppakt. Ze zijn er wel hoor, vrouwen die ondernemen met een man naast zich die zorgt voor het gezin. Alleen wil de omgeving niet geloven dat het zo ook kan!

Niet lang geleden ontdekte ik dat er een soort schuldgevoel onder vrouwelijke ondernemers bestaat. Een lezer van ons boek De kracht van ondernemersdochters deelde haar ervaring met mij. Zij was een gedreven en succesvolle ondernemer, maar voelde zich regelmatig ongemakkelijk verdeeld tussen haar bedrijf en haar kinderen. Was ze er wel genoeg voor haar kinderen? Stak ze niet te veel tijd en energie in de zaak, ten koste van haar gezin? Dit schuldgevoel hing als een onzichtbare schaduw boven haar ondernemerschap, een last die veel ondernemersvrouwen met zich meedragen.

Toen ik mij in haar verhaal verdiepte, begreep ik haar worsteling. De spagaat tussen de ambitie van het ondernemen en de rol als moeder is iets wat veel vrouwen ervaren. Haar perspectief veranderde door het lezen van het boek. Het bood haar een ander, positiever inzicht: haar ondernemerschap had haar kinderen niet tekortgedaan, maar juist gevormd. Het had hen geleerd werk te zien, verantwoordelijkheid te nemen, kansen te zien en door te zetten, zelfs als het tegenzit. In plaats van zich schuldig te voelen, begon ze te zien wat haar ondernemerschap haar kinderen had gebracht: een voorbeeld van veerkracht, passie, toewijding en ondernemerschap.

Laat het schuldgevoel los en probeer met een andere blik naar de combinatie ondernemen/opvoeden te kijken. Jullie inspanningen creëren, als het goed is, een bloeiend bedrijf, en leggen tegelijkertijd een mooi fundament voor volgende generaties. Zie je ondernemerschap als een geschenk voor je nageslacht.

Trots en dankbaar moeten we zijn op alle vrouwen die de verantwoordelijkheden van hun gezin met hun bedrijf combineren. Trots op hun lef en doorzettingsvermogen. Hun inzet loont, is belangrijk voor hun bedrijf en gezin, en voor de economie. En hun kinderen plukken er de vruchten van!

Heidi Los is schrijver en ondernemer en geeft inzicht in de impact van opgroeien in een ondernemersgezin.