Hoe komen familiebedrijven sterker uit de crisis? Deel 1: De uitdagingen

crisis

Ruud Loos is Senior Manager Familiebedrijven en Robin Schilder is Adviseur Business Restructuring & Rendementsverbetering bij BDO Accountants & Adviseurs. In dit eerste deel van een tweeluik gaan zij in op dé uitdagingen voor familiebedrijven binnen de huidige crisis.

De verspreiding van het coronavirus (COVID-19) heeft een enorme impact op en verstrekkende gevolgen voor ons, het (wereldwijde) bedrijfsleven en organisaties binnen de publieke sector. Welke gevolgen dit precies heeft, kan op dit moment niemand overzien. De huidige situatie brengt onzekerheid met zich mee. Dit vraagt om veerkracht en pragmatiek in het vinden van oplossingen voor nieuwe uitdagingen en dilemma’s.

Bij veel bedrijven en organisaties is de uitdaging op dit moment: hoe komen we het beste door deze crisis heen? In sommige gevallen staat zelfs de continuïteit van het bedrijf op het spel. Deze vragen zijn uiteraard ook relevant voor familiebedrijven. Uit een recent gepubliceerd onderzoek van Nyenrode blijkt namelijk dat circa 75 procent van de onderzochte familiebedrijven uitgaat van een lager winstniveau dan 2019. Dit als gevolg van de crisis.

Verdiencapaciteit onder druk

Op dit moment gaat veel aandacht uit naar het beheersen van de liquiditeit op korte termijn. In grote getale wordt gebruikgemaakt van liquiditeit-verruimende maatregelen. Denk aan de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) en het opschorten van aflossingen en fiscale afdrachten. Tegelijkertijd worden de uitdagingen er op de langere termijn niet kleiner op. De verdiencapaciteit komt onder druk te staan. Er wordt (mogelijk) verlies gemaakt, waardoor men in moet teren op de aanwezige reserves. Er wordt daarnaast een schuldenberg opgebouwd die ook ooit weer afgebouwd moet worden. De uitdaging wordt nóg groter op het moment dat de omzet weer aantrekt. In veel gevallen is er namelijk voorfinanciering nodig.

Banken, gesteund door de overheid, dragen hun steentje bij in de vorm van verruimde kredietmogelijkheden. Naast deze externe financiering, is ook interne financiering een reële overweging. Eigenaren (en familie daarvan) moeten hierdoor rekening houden met een (langdurig) lager dividend. Ook moeten zij de mogelijkheid tot kapitaalinbreng niet uitsluiten. Dit om de financiële armslag van de onderneming te vergroten. Een relevant onderwerp om tijdig met de familie en andere stakeholders te bespreken.

Kostbare tijd kopen

Het beheersen van de liquiditeit op korte termijn is van belang om de continuïteit voor de komende periode te waarborgen. Slagen de eigenaren hierin, dan is er sprake van een ‘gestabiliseerde’ situatie. Hiermee kopen ze in feite kostbare tijd in. Het is vervolgens noodzakelijk dat ondernemingen de impact van COVID-19 en de daaropvolgende recessie op de sector, de bedrijfsvoering en het toekomstperspectief in kaart brengen. Met deze inzichten kan het ‘nieuwe normaal’ worden vormgegeven. Dit vormt weer de basis voor nieuwe te treffen maatregelen, om zo sterker uit de crisis te komen. Inderdaad makkelijker gezegd dan gedaan, maar dat is geen reden om de impact niet in kaart te gaan brengen.

Impactvolle veranderingen

Op dit moment openbaren zich potentiële veranderingen in (consumenten-)gedrag. Hiervan kan alleen op een later moment vastgesteld worden of ze blijvend zijn en dus onderdeel uitmaken van het ‘nieuwe normaal’. Enkele relevante en impactvolle veranderingen voor ondernemingen die we waarnemen:

  • Spreiding van productie van (kern-)onderdelen, niet ver weg maar dichtbij;
  • Aanhouden van een buffervoorraad, waardoor ‘just-in-time’-productie minder relevant wordt;
  • Belang van (lever-)betrouwbaarheid prevaleren boven laagste prijs;
  • Versnelling in robotisering, waardoor organisaties minder afhankelijk van menskracht worden;
  • Meer risicobewustzijn, waardoor meer aandacht ontstaat voor zekerheid en het aanleggen van buffers;
  • Werken op afstand, waardoor er bijvoorbeeld minder transportbewegingen nodig zijn;
  • Onder druk staande (lever-)betrouwbaarheid, doordat de continuïteit van veel bedrijven in het geding is of komt;
  • Ontslaggolven, waardoor consumentenvertrouwen verder afneemt, resulterend in lagere consumentenbestedingen;
  • Naast focus op groei nemen veerkracht en wendbaarheid aan belang toe.

Deze veranderingen kunnen een dusdanige impact hebben op uw bedrijfsvoering dat niet acteren directe invloed heeft op de winstgevendheid van uw onderneming. En in sommige gevallen ook op de continuïteit van het familiebedrijf in kwestie.

Crisis: hoe ziet uw ‘nieuwe normaal’ eruit?

De impact van COVID-19 is momenteel het grootst op de horeca-, reis en evenementensector. Eerdergenoemde veranderingen hebben echter een veel breder bereik. Natuurlijn zijn er de inmiddels veel aangehaalde voorbeelden van restaurants die zijn gaan thuisbezorgen en de stormachtige groei van bezorggigant Picnic. Maar ingrijpende veranderingen op andere vlakken zijn eveneens zichtbaar. Zo bereidt kantoorinrichter Ahrend zich voor op de situatie na COVID-19, waarbij het kantoor vooral zal worden gebruikt voor vergaderingen en brainstormsessies. De dagelijkse werkzaamheden vinden op hun beurt vooral thuis plaats.

Dé vraag is daarom: hoe ziet uw bedrijf eruit na COVID-19? Of, hoe ziet ‘uw nieuwe normaal’ eruit? In welke mate wordt uw bedrijfsvoering geraakt door de gevolgen van COVID-19, nu en in de toekomst? Daar is geen eenduidig en eenvoudig antwoord op te formuleren. Om de impact van de crisis voor een onderneming in kaart te brengen, is een meervoudig perspectief vereist. In onze tweede publicatie, die in de loop van deze week volgt, gaan we hier verder op in.

Blijf op de hoogte met onze maandelijkse nieuwsbrief