Opvolgings- vraagstukken bij familiebedrijven nog steeds een onderwerp van aandacht

Het lopende onderzoek naar opvolging binnen familiebedrijven is nog net zo actueel en mogelijk nog dynamischer dan het onderzoek van Henk Kwakkel van tien jaar geleden.

Momenteel werken Holtrop Ravesloot Executive Search en EY, onder leiding van onderzoeker Henk Kwakkel, associate partner bij Holtrop Ravesloot, aan de uitwerking van het onderzoek naar opvolging en overdracht dat eerder dit jaar werd uitgevoerd. Hierbij wordt onderzocht, in historisch perspectief, hoe familiebedrijven door de verschillende stadia van ontwikkeling, ook wel levensfasen genoemd, hun opvolging en/of overdracht hebben ingericht.

De afgelopen maanden zijn zestig diepte-interviews gehouden met familieondernemers en bestuurders van middelgrote en grote familiebedrijven in Nederland, verspreid over alle sectoren en branches. Daarnaast werd de geïnterviewden gevraagd om een vragenlijst in te vullen.

Kwakkel: “Het is opvallend dat de interviews door de betrokkenen als zeer waardevol worden ervaren. De geïnterviewde ondernemers willen graag bijdragen aan de kennisontwikkeling over familiebedrijven in het algemeen, en meer specifiek over het thema bedrijfsoverdracht. In deze gesprekken is er heel openhartig en vertrouwelijk gesproken over de uitdagingen waar familiebedrijven anno 2024 mee geconfronteerd worden.”

De gesprekken illustreren hoe familiebedrijven de complexiteit van vandaag weten te managen met betrekking tot het bestuur, de familiedynamiek en de interne dan wel externe interactie. Ze geven inzicht in de keuzes die hieraan ten grondslag liggen en hoe sectorgerelateerde ontwikkelingen invloed hebben op het opvolgings- en overdrachtsproces. Holtrop Ravesloot en EY verwachten dat de uitkomsten, die begin volgend jaar gepresenteerd worden, nieuwe invalshoeken bieden waar families rekening mee kunnen houden bij opvolgingsvraagstukken.

Jan Beerling, managing partner bij Holtrop Ravesloot: “In  onze searchpraktijk zien wij dagelijks complexe opvolgingsvraagstukken. De dynamiek van familiebedrijven, waarbij het toekomstbestendig maken van het bedrijf voor de volgende generatie centraal staat, kent een grote eigenheid. Wij zien het als onze verantwoordelijkheid om opdrachtgevers vroegtijdig hierop te wijzen, met een scherp oog voor zowel interne als externe opvolging.”

Marieke Kopinsky, Partner Family Enterprise Leader bij EY Nederland: “Er is een reden om de rol van vertrouwenspersoon bij één persoon neer te leggen. Er komt heel veel op de familie af tijdens een overdrachtsproces. Dan is het fijn om iemand te hebben die door alle familieleden vertrouwd wordt, maar ook om een adviseur te hebben die dat al heeft meegemaakt.”

Peter van Dijk, Partner Audit bij EY Nederland: “Ingegeven door wat er gebeurt in mijn business en de markt, kan een moment zich voordoen waarop een ondernemer zich zal afvragen: ‘ga ik het familiebedrijf verbouwen of ga ik het familiebedrijf verkopen’.”

Kaders van het onderzoek

The importance of succession planning

Opvolgingsplanning is een strategisch proces dat essentieel is voor de duurzaamheid en groei van familiebedrijven. In Nederland, waar familiebedrijven de ruggengraat van de economie vormen, is de continuïteit van deze ondernemingen van groot belang. Business Governance met formele structuren vormt een belangrijk fundament voor het faciliteren van een succesvolle overdracht. Dit omvat een duidelijke rolverdeling, tijdlijnen en de ontwikkeling van strategische bedrijfsplannen die overeenkomen met de langetermijnvisie van de onderneming.

 Navigating Family Dynamics and Governance

Navigeren door de complexiteit van familiedynamiek tijdens de opvolging vereist een doordachte Family Governance. Dit zorgt ervoor dat persoonlijke relaties de strategische doelstellingen van het bedrijf niet in de weg staan. Zo ontstaat een platform om kwesties die zowel het bedrijf als de familie raken, te bespreken en af te stemmen op de bedrijfsstrategie, wat leidt tot een gedeelde visie voor de toekomst.

Developing the next generation of leaders

Het ontwikkelen van leiderschap binnen familiebedrijven is cruciaal voor een succesvolle opvolging. Het voorbereiden van de volgende generatie leiders vraagt om een selectief proces, afgestemd op de unieke behoeften van het bedrijf. Hierdoor is de volgende generatie uitgerust met de vaardigheden die zij nodig hebben om de complexiteit van de moderne bedrijfsomgeving aan te kunnen.

Beerling: “De ene generatie is de andere niet. Soms verandert de context van een bedrijf zodanig dat van de volgende generatie leiders echt andere vaardigheden worden gevraagd. Van ons, Holtrop Ravesloot, vraagt
dat expertise om ons oprecht te verdiepen in onze opdrachtgevers. Alleen zo kunnen we echt een  partner zijn voor onze klanten en hen bijstaan in de zoektocht naar en het klaarstomen van nieuwe leiders.”

Beerling vervolgt: “In onze praktijk hebben wij vanzelfsprekend oog voor thema’s als Family Dynamics en Family Governance. Dit geldt zeker wanneer wij voor een familiebedrijf de search naar een ‘kandidaat van buiten’ begeleiden. Of het nu gaat om een rol in de directie, de raad van commissarissen of de raad van advies, het helpt zowel het familiebedrijf als de kandidaat als wij de brug slaan tussen de uitdagingen en dynamiek van het familiebedrijf en de achtergrond en persoonlijkheid van de kandidaat.”

Kwakkel: “Het belang van familiebedrijven voor de Nederlandse economie is, net als ten tijde van mijn boek Handboek familiebedrijven en opvolging, onverminderd groot. Daarom is het belangrijk dat de opvolging of bedrijfsoverdracht goed wordt geregeld. Nog steeds geldt dat een effectief opvolgingsproces geen kwestie is van afbouwen, maar juist van sterker terugkomen.”